Een tijdje geleden bezocht ik het Mondriaanhuis in Amersfoort. Dat is gevestigd in het geboortehuis van Piet Mondriaan. Je vindt er o.a. een overzicht van zijn werk. In zijn beginperiode schilderde hij landschappen en portretten. In de beschrijving las ik dat hij er nogal eens voor koos om daarin details weg te laten, omdat hij vond dat die niet bijdroegen aan de essentie. In de loop van de tijd laat hij meer en meer details achterwege en wordt zijn werk steeds abstracter. Langzamerhand ontwikkelt zich dat tot de lijn-vlak-verdelingen  waar Mondriaan zo beroemd mee is geworden.

Wat mij trof in de schets van de ontwikkeling van het Mondriaans werk, was hoe hij telkens weer op zoek was naar iets dat er eigenlijk al was. Het willen verbeelden van ‘de essentie’, wordt als rode draad zichtbaar (OK, voor Mondriaan mag het ook een gele, blauwe, zwarte of grijze draad zijn). Al in de eerste werken is  duidelijk wat voor hem belangrijk is.  Het is toch een continue zoektocht om dat te verbeelden. Inspiratie en input vormen zijn ontwikkeling. En telkens weer komt hij op hetzelfde uit. Op een ander niveau en in een andere vorm. Fascinerend!  

Ik zag de ontwikkeling in zijn werk en las de achtergronden ervan, en toen…. Ineens was ie daar, die schok van herkenning. Plotseling zag ik de parallel naar mijn eigen leven. Daarin tekent zich iets soortgelijks af. In essentie weet ik wel waar het mij om gaat (dat is overigens meer een gevoel dan dat ik daar direct de juiste woorden voor weet te vinden). En, ach, ik heb me ook wel eens verstapt en heb keuzen gemaakt, die niet in mijn rode draad passen. Keuzen, overigens, waar ik heel veel van heb geleerd en die me (weer eens) duidelijk maakten wat er voor mij werkelijk toe doet. Telkens als ik dan de rode draad weer heb teruggevonden, dan gaat dat gepaard met het opwindende gevoel alsof ik een lang verborgen schat heb ontdekt ‘nú weet ik het, dít is het voor mij’ en vaak volgt daarop een geruststellend ‘maar dat wist ik toch al lang’. Dan weet ik dat het goed zit!

Of het nou gaat om persoonlijke ontwikkeling of om organisatieontwikkeling, als je er middenin zit, dan zie je het vaak niet meer zo helder. Je zit er simpelweg te dicht bovenop. Daarom is het goed om af en toe wat afstand te nemen en eens achterom te kijken. Het punt waar je nu staat zegt niet zoveel zonder de context van verleden en toekomst(beeld). Ontwikkeling wordt alleen zichtbaar in dat perspectief.

Als je er goed zo eens over nadenkt, dan kun je dit ook doorvertalen naar organisaties; vooral naar organisatieontwikkeling. Wat in essentie belangrijk is, dat voelt iedereen wel aan. Als je daarvan afwijkt, dan wordt dat ook zichtbaar (bijvoorbeeld in de vorm van onrust). De essentie van je organisatie verandert niet zomaar. De vorm, daarover kun je het hebben en die kan ook veranderen.

Organisatieontwikkeling kan overigens nog meer inspiratie halen bij kunstenaars. Kunst is in zichzelf een ontwikkelingsproces; er wordt net zolang geschaafd, weggehaald, erbij geplaatst, totdat het klopt. Je weet van tevoren niet wanneer dat is of hoe het werk er dan exact uitziet. Hoe zou het zijn als je zo je organisatieontwikkeling vorm zou geven? Je hebt een globaal idee of een richting, je gaat aan de slag en laat los hoe je er precies komt. Af en toe neem je wat afstand om het geheel te overzien en te beslissen wat nog ontwikkeld moet worden…

Organisatieontwikkeling als kunst(vorm), durf jij die uitdaging aan?

Sylvia van Opijnen • Leiderschapscoach

www.BezielinginBedrijf.nl

Bezieling in Bedrijf werkt aan bewustwording in leiderschap met als doel dat mensen en organisaties hun passie en bezieling (her)vinden. Daarvoor ontwikkel en faciliteer ik organisatie-spellen, die ervoor zorgen dat organisatievraagstukken bespreekbaar en opgelost worden.